Tuchtklachten gaan zelden over wat er gisteren is gebeurd.
Vaak gaat het om een gesprek, advies of beslissing van jaren geleden. De cliënt, patiënt of erfgenaam heeft een andere herinnering aan de gang van zaken dan de professional. Dat is niet vreemd. De vraag is in het tuchtrecht alleen welke herinnering wordt ondersteund door het dossier.
Veel tuchtzaken gaan uiteindelijk niet over wat er is gebeurd, maar over wat daarover nog kan worden vastgesteld. Een goed dossier voorkomt geen tuchtklacht, maar het bepaalt vaak wel hoe sterk een professional staat als die klacht er eenmaal ligt.
Artsen
In medische tuchtzaken ligt regelmatig de vraag voor wat voorafgaand aan een behandeling precies met de patiënt is besproken. Is sprake geweest van informed consent? Zijn mogelijke complicaties toegelicht? Zijn alternatieve behandelopties besproken? En zijn vragen van de patiënt voldoende beantwoord? Het medisch dossier moet op die vragen achteraf antwoord kunnen geven.
In een uitspraak uit 2025 over een plastisch chirurg oordeelde het Centraal Tuchtcollege dat het operatieverslag te summier was. Op basis van een algemeen informed consent-formulier kon bovendien niet worden vastgesteld dat de patiënt voorafgaand aan de operatie adequaat was voorgelicht. De chirurg stelde dat de operatieplannen in meerdere gesprekken waren besproken, maar van die gesprekken ontbrak iedere vastlegging in het medisch dossier. Het college verklaarde de klacht gegrond en legde een waarschuwing op (ECLI:NL:TGZCTG:2025:127).
Een andere uitspraak uit 2025 laat zien hoe een goed dossier een arts kan helpen. Een patiënte stelde dat een plastisch chirurg meer had behandeld dan vooraf was afgesproken. Uit het dossier bleek echter dat de behandeling was vastgelegd in het informed-consentformulier, dat vooraf foto’s waren gemaakt van de te behandelen gebieden en dat de patiënte daarmee had ingestemd. Het tuchtcollege oordeelde dat het verweer van de arts werd ondersteund door het dossier en verklaarde de klacht ongegrond (ECLI:NL:TGZRAMS:2025:105).
Notarissen
Ook voor notarissen draait een tuchtklacht vaak niet om de tekst van een gepasseerde akte zelf, maar juist om wat daaraan voorafging. Welke juridische gevolgen zijn besproken? Hoe heeft de notaris zich ervan vergewist dat de cliënt de inhoud en gevolgen van de akte begreep? Heeft de notaris voldoende gewaarschuwd voor mogelijke risico’s?
In een zaak uit 2021 klaagde een dochter over wijzigingen die de notaris had doorgevoerd in het testament van haar inmiddels overleden vader. Volgens de dochter had de notaris het testament veel ingrijpender gewijzigd dan haar vader had gewild. Het dossier van de notaris bracht uitkomst: uit de gespreksaantekeningen van de notaris volgde duidelijk dat het testament overeenkwam met de wensen zoals vader die tijdens de bespreking had geuit. De klacht werd dan ook ongegrond verklaard (ECLI:NL:TNORARL:2021:15).
Lang niet iedere notaris maakt dergelijke gespreksaantekeningen. Het ontbreken van aantekeningen kan een notaris in een tuchtprocedure duur komen te staan. In 2026 werd een notaris berispt, omdat de Kamer niet kon vaststellen wat de notaris met de klager had besproken. De notaris kon zo niet aantonen dat hij had voldaan aan zijn waarschuwingsplicht (ECLI:NL:TNORARL:2026:6).
Aantekeningen moeten uiteraard wel bruikbaar zijn. Een notaris die onnavolgbare aantekeningen maakte en bedragen en berekeningen had genoteerd zonder dat deze achteraf konden worden herleid, kon zijn verweer daarmee niet onderbouwen. Ook in die zaak volgde een waarschuwing (ECLI:NL:TNORARL:2025:37).
Advocaten
Advocaten zijn op grond van Gedragsregel 16 verplicht belangrijke informatie en afspraken schriftelijk aan hun cliënten te bevestigen. Veel tuchtklachten tegen advocaten gaan niet over de vraag óf een advies is gegeven, maar over de vraag of achteraf nog kan worden vastgesteld welk advies is gegeven. Is gewezen op de procesrisico’s? Zijn alternatieven besproken? Was de cliënt op de hoogte van de mogelijke kosten? En heeft de cliënt ingestemd met de gekozen strategie?
Legt de advocaat schriftelijk niets vast over de haalbaarheid van de zaak, mogelijke strategieën, kansen en risico’s, dan is dat tuchtrechtelijk verwijtbaar (ECLI:NL:TADRARL:2026:133). Ook het niet schriftelijk vastleggen van een plan van aanpak (ECLI:NL:TADRAMS:2025:181) of een globale kosteninschatting (ECLI:NL:TAHVD:2026:170) kan tuchtrechtelijk niet door de beugel. Zelfs als de advocaat deze onderwerpen wel met zijn cliënt heeft besproken, blijft een schriftelijke bevestiging daarvan essentieel.
Waar het bij artsen en notarissen vaak gaat om de vraag wat achteraf nog kan worden bewezen, is de vastlegging van afspraken, adviezen en risico’s voor advocaten méér dan een bewijsprobleem. Schriftelijke vastlegging behoort tot de professionele standaard en kan daarmee zelf onderwerp van tuchtrechtelijke toetsing zijn.
Het dossier als bewijs
Veel discussie ontstaat niet tijdens het werk, maar achteraf. De besproken uitspraken laten zien wat er gebeurt wanneer partijen verschillend terugkijken op wat precies is gezegd, uitgelegd of afgesproken.
Voor artsen gaat het vaak om informed consent en mogelijke complicaties. Bij notarissen om voorlichting, wilsvorming en waarschuwingsplichten. En voor advocaten om het bespreken van risico’s, kansen, kosten en strategie.
De inhoud verschilt, maar uiteindelijk draait het steeds om dezelfde vraag: wat kan achteraf nog worden vastgesteld?
Geen enkel dossier voorkomt een klacht, maar een goed dossier maakt wel het verschil tussen een herinnering en een aantoonbaar feit.
Heeft u vragen over dit blog of andere tuchtrechtgerelateerde vragen, neem dan contact op met Leonoor Wijnbergen.
