Netcongestie

Netcongestie wordt ook wel omschreven als transportschaarste op het elektriciteitsnet. Hoe werken de regels over de toekenning van transportcapaciteit en welke alternatieven bestaan er?

Elektriciteit is van cruciaal belang voor het functioneren van onze maatschappij. Zonder elektriciteit kunnen bedrijven niks produceren, kunnen warmtepompen geen huizen verwarmen en elektrische auto’s niet geladen worden. Een gebrek aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet, dat wil zeggen de infrastructuur die elektriciteit van de plek van opwekking naar de plek van consumptie brengt, is dan ook een bottleneck voor Nederland. Bedrijven kunnen daardoor soms niet uitbreiden of verduurzamen en woningbouwprojecten komen in de knel als er geen transportcapaciteit beschikbaar is om de woningen van elektriciteit te voorzien. 

Netcongestie kent ook een juridische invalshoek. Er zijn namelijk heldere regels over de verdeling van schaarse transportcapaciteit en in toenemende mate zijn er ook steeds meer regels die flexibiliteit beogen aan te jagen zodat er op efficiënte wijze gebruikgemaakt kan worden van ons elektriciteitsnet.

De verdeling van transportrechten, hoe werkt het eigenlijk?

De netbeheerder is verplicht om aan degene die daarom verzoekt een aanbod te doen om met gebruikmaking van het door hem beheerde net ten behoeve van de verzoeker transport van elektriciteit uit te voeren. Dit volgt uit de Elektriciteitswet 1998 (“E-wet”) en dit noemen we de transportplicht van de netbeheerder.

Deze verplichting geldt evenwel niet voor zover de netbeheerder voor het gevraagde transport redelijkerwijs geen capaciteit ter beschikking heeft. Deze uitzondering volgt ook uit de E-wet.

Het stappenplan uit de Netcode elektriciteit

In de Netcode elektriciteit is een spoorboekje opgenomen op grond waarvan de netbeheerder dient te beoordelen of eventueel een beroep kan worden gedaan op de uitzondering op de transportplicht. Kortgezegd moet de netbeheerder twee stappen doorlopen:

1. De netbeheerder beoordeelt bij elke aanvraag om het doen van een aanbod voor het uitvoeren van transport de toereikendheid van de in het desbetreffende net beschikbare transportcapaciteit om te voldoen aan de gevraagde transportcapaciteit. De beschikbare transportcapaciteit is kortgezegd de aanwezige transportcapaciteit minus de benodigde transportcapaciteit. De benodigde transportcapaciteit wil zeggen de transportcapaciteit die nodig is om aan de vraag naar transport van alle gecontracteerde aangeslotenen in een (deel)net te voldoen. 
2. Indien bij een verzoek om het doen van een aanbod voor het uitvoeren van transport de gevraagde transportcapaciteit de beschikbare transportcapaciteit overschrijdt is mogelijk sprake van fysieke congestie. In dat geval onderzoekt de netbeheerder de mogelijkheden om op korte termijn de gevraagde transportcapaciteit en beschikbare transportcapaciteit met elkaar in overeenstemming te brengen. Daartoe onderzoekt de netbeheerder bijvoorbeeld de mogelijkheid om de gevraagde transportcapaciteit van de aangeslotene te verlagen, de mogelijkheid om congestiemanagement toe te passen en de mogelijkheid om door middel van technische maatregelen anders dan netverzwaring de beschikbare transportcapaciteit te vergroten. 

De Netcode schrijft voor dat wanneer het met één of meer van de genoemde mogelijkheden lukt om de gevraagde en de beschikbare transportcapaciteit met elkaar in overeenstemming te brengen, de netbeheerder dit zo snel mogelijk dient uit te voeren. Blijkt daarentegen dat dit niet mogelijk is, dan is de netbeheerder niet verplicht een aanbod te doen voor het uitvoeren van transport. In dat geval moet de netbeheerder de verzoeker de gelegenheid geven om zijn verzoek zodanig aan te passen dat de gevraagde transportcapaciteit overeenstemt met de beschikbare transportcapaciteit.

Uitvoering stappenplan

In onze ervaring passen de netbeheerders het hierboven genoemde stappenplan niet altijd goed toe. Zo is het op basis van de door de netbeheerder verstrekte informatie vaak lastig om vast te stellen dat inderdaad sprake is van fysieke congestie. Daarnaast blijkt uit de correspondentie met de netbeheerder vaak onvoldoende dat de netbeheerder de mogelijkheden om op korte termijn de gevraagde transportcapaciteit en beschikbare transportcapaciteit met elkaar in overeenstemming te brengen.

Regels die flexibiliteit moeten stimuleren

Tot recent kon de netbeheerder, op basis van de Netcode, uitsluitend een zogenaamd vast transportrecht aanbieden. Dat wil zeggen een transportrecht, uitgedrukt in kW of MW, waar de aangeslotene ten allen tijde over kon beschikken en dat was vastgelegd in een zogenaamde aansluit- en transportovereenkomst (“ATO”). Vanwege de toegenomen druk op het elektriciteitsnet is het aantal type contracten of producten dat de netbeheerder aan kan bieden behoorlijk uitgebreid of wordt dat nog uitgebreid.

Congestiemanagement

In het kader van congestiemanagement kunnen aangeslotenen tegenwoordig een capaciteitsbeperkingscontract (“CBC) of een biedplichtcontract voor redispatch aangaan met de netbeheerder. Deze contracten bestaan naast de reguliere ATO van de aangeslotene. 

Capaciteitsbeperkingscontract

Een CBC houdt in dat een aangeslotene tegen betaling afziet van het volledige gebruik van zijn overeengekomen transportcapaciteit, om bij dragen aan het oplossen van voorziene fysieke congestie. Wanneer de netbeheerder een aangeslotene verzoekt om een capaciteitsbeperking toe te passen, betreft dit altijd een specifiek moment in de toekomst. De netbeheerder verzoekt de aangeslotene om voor een bepaald tijdstip en een bepaalde periode, niet méér elektriciteit in het net in te voeden, dan wel van het net te onttrekken (te consumeren), dan een bepaald vermogen dat is afgesproken. Hier staat een vergoeding tegenover.

​Biedplichtcontract

Een biedplichtcontract is een contract tussen een netbeheerder en een aangeslotene met flexibel vermogen, zoals een opwekker van elektriciteit. In dit contract verplicht de aangeslotene zich om, als zich congestie voordoet gedurende een bepaalde dag, flexibel vermogen aan te bieden via redispatch op de zogenaamde intradaymarkt.

Non-firm ATO

De zogenaamde “non-firm” ATO maakt het mogelijk voor netbeheerders om een niet-vast transportrecht aan te bieden. De aangeslotene zal hiervoor een lager transporttarief betalen dan bij een vast transportrecht (ook wel een firm-ATO). Dit type contract, al dan niet gedeeltelijk naast een firm ATO, is met name interessant voor aangeslotenen die hun elektriciteitsafname of -invoeding (deels) flexibel kunnen inrichten vanwege de korting op de transporttarieven. 

Alternatieve transportrechten

Er bestaan twee soorten alternatieve transportrechten, te weten tijdsduurgebonden transportrechten en tijdsblokgebonden transportrechten. 

Het tijdsduurgebonden transportrecht geeft de aangeslotene recht op transport gedurende minimaal 85% van de uren op jaarbasis. Dit transportrecht komt beschikbaar op het landelijk hoogspanningsnet van TenneT.

Het tijdsblokgebonden transportrecht geeft de aangeslotene recht op transport binnen met de netbeheerder afgesproken tijdsblokken. Dit transportrecht komt beschikbaar op de regionale netten van bijvoorbeeld Liander, Enexis en Stedin.

Ook voor alternatieve transportrechten geldt dat dit met name interessant kan zijn voor aangeslotenen die flexibel om kunnen springen met hun elektriciteitsverbruik en -invoeding omdat hier een korting tegenover staat op het normale transporttarief.

Groepstransportovereenkomst

Een groepstransportovereenkomst (“Groeps-TO”) is een overeenkomst waarmee meerdere aangeslotenen gecontracteerd transportvermogen kunnen delen. Dit kan uitkomst bieden voor bijvoorbeeld bedrijfsterreinen waar sommige aangeslotenen ruim in hun jasje zitten qua gecontracteerd transportvermogen en anderen juist tekort komen. De Groeps-TO maakt het mogelijk om de beschikbare capaciteit efficiënt te verdelen en te gebruiken.

Vragen over transportschaarste of netcongestie

Mocht u vragen hebben over transportschaarste, netcongestie, het verkrijgen van een elektriciteitsaansluiting of flexibele contractvormen, dan kunt u altijd contact opnemen met de energierecht advocaten van TRIP Advocaten Notarissen. Zij hebben uitgebreide ervaring binnen de branche duurzaamheid en energie.

Cees Verburg en Ale van der Wielen adviseren en procederen veelvuldig over deze aangelegenheden.